Isinalin ng makina, kasalukuyang nirerepaso. Malugod na tinatanggap ang mga pagwawasto.

Ang Buhay ni San Martin · Kabanata I

Kung bakit mas mahalaga ang banal na buhay kaysa sa katanyagan ni Hector o ni Socrates

Maraming tao, na sobrang nahumaling sa makamundong pag-aaral at sa paghahangad ng karangalan, ang nakumbinsi sa sarili na magagawa nilang walang-kamatayan ang sariling pangalan sa pamamagitan ng pagsulat ng talambuhay ng mga tanyag na tao. Totoong hindi sila binigyan ng walang-hanggan ng pagsisikap na ito, pero nakuha naman nila ang kaunti sa hinahanap nila: sa isang banda, naiwan nilang naaalaala sa mundo ang kanilang pangalan, gaano man kaliit ang halaga niyon; sa kabilang banda, sa pagsasalaysay ng buhay ng mga kahanga-hangang tao, pinukaw nila sa kanilang mga mambabasa ang matinding pagnanais na tularan ang mga halimbawang iyon. Kaya lang, wala sa mga ito ang nakatulong para makamit ang tunay na maligaya at walang-hanggang buhay.

Ano nga ba, sa huli, ang napala nila sa katanyagan ng kanilang mga aklat, gayong nakatakda rin itong maglaho kasama ng mundong ito? At ano ang napakinabang ng mga sumunod na salinlahi sa pagbabasa tungkol sa mga labanan ni Hector o sa mga pilosopikong talakayan ni Socrates? Kahangalan na ang gustuhing tularan sila; lubos na kabaliwan ang hindi mariing pagtutol sa mga ideyang iyon. Dahil sinukat nila ang buhay ng tao batay lamang sa nagagawa rito sa lupa, inilagak nila ang kanilang pag-asa sa mga alamat at ipinaubaya ang kanilang kaluluwa sa libingan. Naniwala silang sapat nang manatili sa alaala ng mga tao, gayong ang tunay na dapat hangarin ng tao ay ang buhay na walang hanggan, hindi ang katanyagang walang hanggan — isang bagay na nakakamit hindi sa pagsusulat, pakikidigma o pamimilosopiya, kundi sa pamumuhay nang matuwid, mabuti at tapat sa Diyos.

Ang pagkakamaling iyon, na ipinasa-pasa mula sa isang salinlahi tungo sa susunod sa pamamagitan ng mga aklat, ay napakalakas kaya naakay nito ang napakaraming tao na tularan, kung hindi ang hungkag na pilosopiyang iyon, ay ang huwad na mithiing iyon ng katapangan sa digmaan. Dahil mismo roon, sa palagay ko ay sulit na sulit isulat ang talambuhay ng isang tunay na banal na tao, isang maaaring maging inspirasyon ng iba sa hinaharap. Sino ang nakakaalam kung, sa pagbabasa nito, marami ang makadarama ng tawag sa tunay na karunungan, sa paglilingkod sa Diyos at sa matuwid na pamumuhay. At sa paggawa nito, iniisip ko rin ang sarili kong kabutihan: hindi ko inaasahang sumikat sa mga tao, kundi tumanggap mula sa Diyos ng gantimpalang pangmatagalan. Sapagkat kahit ako mismo ay hindi nakapamuhay sa paraang magiging halimbawa, nagawa ko man lang ang makakaya ko para ipakilala ang isang taong talagang karapat-dapat tularan.

Sisimulan ko na, kung gayon, ang pagsasalaysay ng buhay ni San Martin, at ipapakita ko kung sino siya bago pa siya naging obispo at pagkatapos niyang pamahalaan ang kaniyang diyosesis. Siyempre, hindi ko nagawang alamin ang lahat ng ginawa niya: nananatiling lihim ang mga pangyayaring siya lang ang nakasaksi, dahil hindi kailanman naghanap ng papuri si Martin at, kung siya lang ang masusunod, mas gugustuhin niyang itago ang lahat ng kaniyang mabubuting gawa. Sa katunayan, kahit sa mga nakarating sa aking pandinig ay marami akong hindi isinama, dahil inakala kong sapat nang piliin ang mga pinakatumatak na sandali — para na rin hindi mapagod ang mambabasa sa sobrang daming kaso. Ang hiling ko lang sa mga mambabasa ay magtiwala sa nakasulat dito at makatiyak na wala akong isinulat sa papel nang hindi ko muna sinuring mabuti. Kung nagkaroon ako ng anumang alinlangan, mas pipiliin ko pang manahimik kaysa magsinungaling.