Machinevertaling, wordt nog nagekeken. Verbeteringen zijn welkom.
Het leven van Sint-Maarten · Hoofdstuk I
Waarom een heilig leven meer waard is dan de roem van Hector of Socrates
Veel mensen, geobsedeerd door wereldse studie en het verlangen naar aanzien, hebben zichzelf wijsgemaakt dat ze hun eigen naam onsterfelijk konden maken door de biografie van beroemde figuren te schrijven. Het is waar dat die inspanning hun geen eeuwigheid heeft opgeleverd, maar ze bracht hun wel iets van wat ze zochten: aan de ene kant lieten ze een naam achter die in de wereld herinnerd wordt, hoe weinig dat ook waard is; aan de andere kant wekten ze, door het leven van opmerkelijke mannen te vertellen, bij hun lezers een groot verlangen om die voorbeelden te volgen. Alleen was dit alles van geen enkel nut om het werkelijk gelukkige en eeuwige leven te bereiken.
Wat hebben ze uiteindelijk gehad aan de roem van hun boeken, die gedoemd is samen met deze wereld te verdwijnen? En wat hebben latere generaties eraan gehad om te lezen over de veldslagen van Hector of de filosofische gesprekken van Socrates? Hen willen navolgen is al dwaas genoeg; je niet krachtig tegen die ideeën verzetten is pure waanzin. Omdat ze het menselijk leven alleen afmaten aan wat hier op aarde wordt gedaan, vestigden ze hun hoop op legenden en leverden ze hun ziel uit aan het graf. Ze geloofden dat het genoeg was om voort te leven in de herinnering van de mensen, terwijl het ware doel van een mens zou moeten zijn het eeuwige leven te zoeken, niet eeuwige roem – iets wat je niet wint door te schrijven, oorlog te voeren of te filosoferen, maar door oprecht, goed en trouw aan God te leven.
Die vergissing, via boeken van generatie op generatie doorgegeven, was zo machtig dat ze heel veel mensen ertoe bracht nu eens die lege filosofie, dan weer dat valse ideaal van krijgshaftige dapperheid na te volgen. Juist daarom lijkt het me zeer de moeite waard de biografie te schrijven van een werkelijk heilig man, iemand die anderen in de toekomst tot inspiratie kan dienen. Wie weet voelen velen zich bij het lezen ervan geroepen tot de ware wijsheid, tot de dienst aan God en tot een oprecht leven. En daarbij denk ik ook aan mijn eigen bestwil: ik verwacht niet beroemd te worden onder de mensen, maar van God een blijvende beloning te ontvangen. Want al ben ik er zelf niet in geslaagd zo te leven dat ik een voorbeeld kan zijn, ik heb tenminste gedaan wat in mijn vermogen lag om iemand bekend te maken die het werkelijk verdient nagevolgd te worden.
Ik begin dus het leven van de heilige Martinus te vertellen en laat zien wie hij was, zowel voordat hij bisschop werd als nadat hij de leiding van zijn bisdom op zich had genomen. Natuurlijk ben ik er niet in geslaagd alles te achterhalen wat hij heeft gedaan: de gebeurtenissen waarvan hij alleen getuige was, blijven geheim, want Martinus zocht nooit lof en zou, als het alleen aan hem had gelegen, al zijn goede daden liever verborgen hebben gehouden. Sterker nog, zelfs van wat mij wel ter ore is gekomen heb ik veel weggelaten, omdat het me genoeg leek de meest treffende momenten te kiezen – niet in de laatste plaats om de lezer niet te vermoeien met te veel gevallen. Ik vraag de lezers alleen te vertrouwen op wat hier geschreven staat en ervan overtuigd te zijn dat ik niets op papier heb gezet zonder het eerst heel zorgvuldig te hebben nagegaan. Als ik had getwijfeld, had ik liever gezwegen dan leugens verteld.
In dit openingshoofdstuk richt Sulpicius Severus zich rechtstreeks tot het ontwikkelde publiek van het Romeinse Rijk. Op de Romeinse school van de vierde eeuw draaide al het onderwijs om twee grote ijkpunten: het krijgersepos van Homerus – vertegenwoordigd door Hector, de Trojaanse held uit de Ilias – en de Griekse filosofische traditie – vertegenwoordigd door Socrates.
Door Martinus tegenover hen te plaatsen ontketent Sulpicius een kleine culturele revolutie: hij stelt voor de oorlogsheld en de antieke filosoof te vervangen door een nieuw menselijk voorbeeld – de man van het geloof die dienst neemt in de coelestis militia, de “krijgsdienst van de Hemel”. Let ook op de toezegging aan het eind van het hoofdstuk: als voormalig advocaat die gewend was feiten voor de rechtbank te bewijzen, staat Sulpicius ervoor in dat hij alleen verhalen heeft opgenomen die hij van betrouwbare ooggetuigen heeft verzameld of uit de mond van Martinus zelf heeft gehoord.