Machinevertaling, wordt nog nagekeken. Verbeteringen zijn welkom.
Het leven van Sint-Maarten · Hoofdstuk XXV
Het bezoek van de auteur aan Sint-Maarten: de bisschop die de voeten van zijn biograaf waste
Ik hoorde inderdaad al lang over het geloof van Martinus, zijn manier van leven en zijn innerlijke kracht, en ik koesterde een immens verlangen hem persoonlijk te ontmoeten; daarom ging ik met enorme vreugde op weg, voor een reis die speciaal was ondernomen om hem te bezoeken. En omdat ik toen al met het verlangen rondliep zijn biografie te schrijven, maakte ik van de gelegenheid gebruik om hem rechtstreeks naar een aantal van deze dingen te vragen – voor zover zijn bescheidenheid mij toeliet te vragen – en de rest verzamelde ik bij mensen die de gebeurtenissen hadden meegemaakt of er uit de eerste hand van wisten.
Je zou nauwelijks geloven met hoeveel nederigheid en genegenheid hij mij bij die gelegenheid ontving! Hij was oprecht ontroerd en vol vreugde in de Heer toen hij zag dat wij hem zo hoogachtten dat we speciaal op weg waren gegaan alleen om hem te zien. Arme zondaar die ik ben – ik schaam me bijna het te vertellen! – nadat hij ons de eer had bewezen ons uit te nodigen aan zijn tafel te eten, was hij het zelf die vóór de maaltijd water over mijn handen goot; en toen de avond viel, knielde hij zelf neer om onze voeten te wassen! Ik had niet eens de moed om te weigeren of hem tegen te houden: er ging zo’n groot moreel gezag van hem uit dat hem niet gehoorzamen me bijna een ernstige fout leek.
In alle gesprekken die hij met ons voerde, sprak hij ons maar over één ding: hoe noodzakelijk het was de illusies van de wereld en de lasten van dit leven los te laten om de Heer Jezus met vrije handen en een licht hart te volgen. En hij hield ons keer op keer, als het beste levende voorbeeld van onze dagen, de grote Paulinus voor – over wie ik zojuist sprak – die eindeloze landgoederen had verkocht om Christus te volgen en zo ongeveer de enige man van onze generatie was die alles wat het evangelie vraagt naar de letter had uitgevoerd. Naar hem moesten we kijken, benadrukte Martinus, zijn weg moesten we volgen! Hij zei dat onze tijd enorm bevoorrecht was met een levend bewijs van zoveel geloof en moed: door alles te verkopen en aan de armen te geven, zoals Jezus had gevraagd, had een onmetelijk rijke man als Paulinus in de praktijk laten zien dat het mogelijk was te doen wat iedereen onmogelijk achtte.
En wat een vastheid, wat een adel lag er in de woorden en de gesprekken van Martinus! Wat een indrukwekkende scherpzinnigheid, wat een snelheid en wat een helderheid had hij bij het uitleggen van de moeilijkste passages uit de Bijbel! Omdat ik weet dat veel mensen hier sceptisch over zijn – ik heb zelf mensen hun neus zien ophalen, zelfs wanneer ik het was die het hun vertelde – zweer ik bij Jezus en bij het geloof dat we delen dat ik nooit in mijn leven uit iemands mond zoveel wijsheid, zoveel verstand of zulke heldere en zuivere taal heb gehoord. Het is waar dat het, naast de morele grootheid van Martinus, maar een kleinigheid lijkt om zijn manier van spreken te prijzen; maar het is toch verbazingwekkend dat het een man die nooit de grote scholen heeft bezocht zelfs aan die gave niet heeft ontbroken.
In dit hoofdstuk stapt Sulpicius Severus zelf in de ik-vorm het verhaal binnen! Tussen 394 en 396 n.Chr. reisde Sulpicius – toen een jonge weduwnaar uit een zeer rijke familie uit Aquitanië, in Bordeaux opgeleid in het recht en de welsprekendheid – naar Tours om de oude bisschop Martinus te ontmoeten (die toen ongeveer 60 of 80 jaar oud moet zijn geweest).
Voor een Romeinse aristocraat was het een innerlijke aardverschuiving die zijn leven voorgoed veranderde: van een reis aankomen en zien hoe de heer des huizes – en nog wel een vereerde bisschop – op de grond knielt om het stof van zijn sandalen te vegen en zijn voeten te wassen (een dienst die voor de nederigste slaven was bestemd!). Weer thuis gaf ook Sulpicius zijn openbare loopbaan op om op zijn landgoed in Primuliacum een religieuze gemeenschap te stichten.
Let ook op de hartstochtelijke manier waarop Sulpicius de intelligentie van Martinus verdedigt: de elitaire bisschoppen van Gallië keken op hem neer omdat hij een homo illiteratus was – een “ongeletterd man”, dat wil zeggen een oud-soldaat die in de kazerne was grootgebracht en geen klassieke retorica had gestudeerd op de grote Romeinse scholen. Sulpicius, een van de briljantste schrijvers van zijn tijd, stelt er prijs op zijn lezers te bezweren dat hij nog nooit iemand had gehoord die zich met zoveel helderheid, zuiverheid van taal en diepgang uitdrukte als die oude soldaat!