Machinevertaling, wordt nog nagekeken. Verbeteringen zijn welkom.
Het leven van Sint-Maarten · Hoofdstuk XXVI
Het innerlijke portret: het aambeeld van de smid en zijn geduld met zijn eigen priesters
Dit boek loopt ten einde en het is tijd om af te ronden – niet omdat er over Martinus niets meer te vertellen valt, maar omdat ikzelf, net als die slechte dichters die op het laatste stuk van hun werk buiten adem raken, me verpletterd voel door de grootheid van het onderwerp.
Want als de zichtbare gebeurtenissen uit zijn leven nog, goed of slecht, onder woorden te brengen zijn, dan zeg ik het in alle openhartigheid waar het gaat om zijn innerlijke leven, zijn stille dagelijkse gang en dat hart dat voortdurend met God verbonden was: er bestaan geen menselijke woorden die volstaan om ze te beschrijven. Die kalme, evenwichtige standvastigheid in zijn vasten, dat uithoudingsvermogen in de nachten die hij wakend en biddend doorbracht alsof het dag was, zonder ooit één minuut te verspillen buiten de dienst aan God, zonder ooit in ledigheid te vervallen of zich in wereldse zaken te verliezen, terwijl hij alleen het hoogstnoodzakelijke at en sliep om het lichaam op de been te houden – ik beken zonder overdrijving dat zelfs Homerus, zoals het gezegde luidt, als hij uit de wereld van de doden terugkeerde, dit alles niet naar verdienste zou kunnen uitbeelden, zozeer gaat het leven van Martinus te boven wat een boek kan bevatten.
Er ging geen enkel uur, geen kort ogenblik voorbij zonder dat hij in gebed was of verdiept in lectuur; sterker nog, zelfs wanneer hij las of een andere taak onder handen had, maakte hij zijn hart nooit los van het gebed. Hij deed denken aan het vaste gebaar van smeden die, terwijl ze het gloeiende ijzer vormen, af en toe een lichte slag op het lege aambeeld geven om de arm te laten rusten zonder het ritme te verliezen: zo bleef ook Martinus, zelfs wanneer hij met andere zaken bezig leek, de hele tijd innerlijk bidden.
Wat een buitengewoon, lichtend mens, niet in staat tot veinzerij of kwaadwilligheid! Hij veroordeelde nooit iemand, betaalde wie hem kwaad deed nooit met gelijke munt terug. Hij had zo’n groot geduld verworven tegenover beledigingen dat, hoewel hij de bisschop van het bisdom was, zelfs de laagste geestelijken hem vaak oneerbiedig behandelden zonder dat hun iets overkwam: nooit heeft hij om die reden een van hen uit zijn functie gezet of opgehouden hem met alle genegenheid te behandelen.
Dit hoofdstuk laat ons een van de mooiste beelden uit de antieke literatuur na: het aambeeld van de smid (incus fabrorum). In de oude smederijen (en tot voor kort nog in traditionele werkplaatsen!) liet de smid, terwijl hij het stuk ijzer met zijn tang in het vuur omdraaide, de hamer een losse, ritmische tik rechtstreeks op het ijzer van het aambeeld geven om de cadans van zijn arm niet te onderbreken. Voor Sulpicius was bidden bij Martinus geen afzonderlijke taak: het was de voortdurende hartslag midden in het hele leven.
En wie waren die “laagste geestelijken” (infimi clerici) die Martinus binnen het bisdom Tours zelf beledigden zonder dat hij hen strafte? Het beroemdste geval (later door Sulpicius verteld in zijn Dialogen) was dat van een jonge priester die Brictius (Brice) heette en hardop de spot dreef met de visioenen en de armoedige kleding van Martinus. Toen de verontwaardigde monniken de bisschop vroegen hem weg te sturen, antwoordde Martinus alleen: “Als Christus Judas heeft verdragen, waarom zou ik Brictius dan niet verdragen?” – en hij voegde eraan toe dat Brictius op een dag berouw zou krijgen en hem als bisschop van Tours zou opvolgen, wat in 397 ook werkelijk gebeurde!