Machinevertaling, wordt nog nagekeken. Verbeteringen zijn welkom.
Het leven van Sint-Maarten · Hoofdstuk IV
Oog in oog met Julianus in Worms: “Ik ben een soldaat van Christus; ik mag niet vechten”
Intussen vielen de barbaarse volken Gallië binnen. De caesar Julianus trok daarop zijn leger samen bij de stad van de Vangionen en begon een bijzondere premie in geld onder de soldaten uit te delen. Zoals gebruikelijk werden de mannen een voor een bij naam naar voren geroepen, totdat Martinus aan de beurt was.
Martinus besefte dat dit het juiste moment was om zijn ontslag uit het leger te vragen – niet in de laatste plaats omdat hij het oneerlijk vond het geld aan te nemen terwijl hij wist dat hij niet ten strijde zou trekken – en richtte zich rechtstreeks tot Julianus: “Tot vandaag heb ik in uw dienst gestaan; sta mij toe nu God te dienen. Laat wie ten strijde trekt uw premie houden; ik ben een soldaat van Christus, ik mag niet vechten.”
Toen de tiran dat hoorde, ontstak hij in woede en wierp hij hem voor de voeten dat hij het leger niet uit geloof wilde verlaten, maar uit angst voor de veldslag die voor de volgende dag was vastgesteld. Martinus liet zich niet intimideren – hij werd door die dreigementen zelfs nog standvastiger – en antwoordde hem: “Als u denkt dat dit lafheid is en geen geloof, dan zal ik morgen ongewapend in de voorste linie gaan staan, vóór onze troepen; en in de naam van de Heer Jezus zal ik, zonder schild of helm, alleen beschermd door het teken van het kruis, zonder angst dwars door de vijandelijke linies trekken.”
Julianus liet hem meteen opsluiten, om hem te dwingen de volgende dag zijn woord te houden: ongewapend tegenover de barbaren. Maar ’s ochtends vroeg stuurde de vijand gezanten om vrede te vragen; ze gaven zich onvoorwaardelijk over en leverden alles uit wat ze hadden.
Wie kan er, als je dit ziet, aan twijfelen dat de overwinning aan Martinus te danken was, die God er op deze manier voor behoedde ongewapend de frontlinie in te worden gestuurd? Natuurlijk had de Heer in zijn goedheid zijn soldaat heel goed ongedeerd kunnen bewaren te midden van de zwaarden en speren van de vijand; maar Hij koos ervoor de veldslag zelf af te wenden, zodat de ogen van Martinus niet eens de dood van andere mensen hoefden aan te zien. Welke andere overwinning zou Christus zijn soldaat immers geven dan deze: de vijand verslaan zonder een druppel bloed te vergieten en zonder dat er iemand sterft?
We zijn in het jaar 356 n.Chr., in Borbetomagus, de stad van het volk van de Vangionen – het huidige Worms, aan de oever van de Rijn, in Duitsland. Germaanse stammen (Alemannen en Franken) waren de Rijn overgestoken en hadden verschillende steden in Gallië geplunderd.
Aan het hoofd van de Romeinse troepen staat caesar Julianus, een neef van Constantijn, die enkele jaren later keizer zou worden en de geschiedenis zou ingaan als Julianus de Afvallige (361–363), omdat hij probeerde het heidendom in het Romeinse Rijk te herstellen en de christenen hun voorrechten te ontnemen – en daarom noemt Sulpicius hem hard “de tiran” (tyrannus).
Om de moed van Martinus te kunnen peilen helpt het te begrijpen wat deze militaire premie (donativum) was: boven op de gewone soldij (stipendium) overhandigde de bevelhebber aan de vooravond van een belangrijke veldtocht persoonlijk een royaal bedrag in gouden munten aan elke soldaat. Het donativum aannemen kwam erop neer dat je je erewoord hernieuwde om in de komende veldslag tot de dood te vechten. Had Martinus het goud aangenomen en daarna geweigerd zijn zwaard op te nemen, dan zou hij wegens desertie en diefstal zijn terechtgesteld; door het geld in het openbaar te weigeren, terwijl het hele leger stond aangetreden, tartte hij openlijk het gezag van Julianus, in een van de beroemdste gevallen van gewetensbezwaar uit de oudheid.