Tłumaczenie maszynowe, korekta w toku. Poprawki mile widziane.
Żywot świętego Marcina · Rozdział IV
Twarzą w twarz z Julianem w Wormacji: „Jestem żołnierzem Chrystusa; walczyć mi nie wolno”
Tymczasem ludy barbarzyńskie najechały Galię. Cezar Julian zebrał wtedy swoje wojsko w pobliżu miasta Wangionów i zaczął rozdawać żołnierzom specjalną premię pieniężną. Zgodnie ze zwyczajem wywoływano ich po kolei po imieniu, aż przyszła kolej na Marcina.
Uznawszy, że to właściwa chwila, by poprosić o zwolnienie z wojska — także dlatego, że przyjęcie pieniędzy wydawało mu się nieuczciwe, skoro wiedział, że nie pójdzie do walki — Marcin zwrócił się wprost do Juliana: „Do dziś służyłem tobie; pozwól, że teraz będę służył Bogu. Twoją premię niech weźmie ten, kto idzie do bitwy; ja jestem żołnierzem Chrystusa, walczyć mi nie wolno”.
Słysząc to, tyran wpadł we wściekłość i rzucił mu w twarz, że chce odejść z wojska nie z powodu wiary, lecz ze strachu przed bitwą wyznaczoną na następny dzień. Marcin nie dał się zastraszyć — a wobec tych gróźb stał się nawet jeszcze bardziej stanowczy — i odpowiedział: „Jeśli uważasz, że to tchórzostwo, a nie wiara, jutro stanę bez broni w pierwszym szeregu, przed naszymi oddziałami; i w imię Pana Jezusa, bez tarczy i bez hełmu, osłonięty tylko znakiem krzyża, przejdę bez lęku przez sam środek nieprzyjacielskich szyków”.
Julian kazał go natychmiast uwięzić, żeby zmusić go do dotrzymania słowa następnego dnia — naprzeciw barbarzyńców i bez broni. Ale z samego rana nieprzyjaciel przysłał posłów z prośbą o pokój: poddał się bezwarunkowo i oddał wszystko, co miał.
Kto wobec tego może wątpić, że to zwycięstwo było zasługą Marcina, którego Bóg w ten sposób uchronił przed rzuceniem bez broni na pierwszą linię? Oczywiście Pan w swojej dobroci mógłby bez trudu zachować swojego żołnierza całego i zdrowego pośród nieprzyjacielskich mieczy i włóczni; wolał jednak odwrócić samą bitwę, żeby oczy Marcina nie musiały nawet oglądać śmierci innych ludzi. Bo w końcu jakie inne zwycięstwo miałby dać Chrystus swojemu żołnierzowi, jeśli nie to: pokonać wroga bez przelania kropli krwi i tak, żeby nikt nie zginął?
Jesteśmy w roku 356 n.e., w Borbetomagus, mieście ludu Wangionów — dzisiejszej Wormacji nad Renem, w Niemczech. Plemiona germańskie (Alamanowie i Frankowie) przekroczyły Ren i złupiły kilka miast w Galii.
Na czele wojsk rzymskich stoi cezar Julian, bratanek Konstantyna, który kilka lat później zostanie cesarzem i przejdzie do historii jako Julian Apostata (361–363), ponieważ próbował przywrócić w Cesarstwie Rzymskim pogaństwo i odebrać chrześcijanom przywileje — dlatego Sulpicjusz ostro nazywa go „tyranem” (tyrannus).
Żeby ocenić odwagę Marcina, warto zrozumieć, czym była ta wojskowa premia (donativum): oprócz zwykłego żołdu (stipendium) w przeddzień ważnej kampanii dowódca osobiście wręczał każdemu żołnierzowi hojną sumę w złotych monetach. Przyjęcie donativum było równoznaczne z odnowieniem przyrzeczenia honorowego, że w nadchodzącej bitwie będzie się walczyć do śmierci. Gdyby Marcin wziął złoto, a potem odmówił chwycenia za miecz, zostałby stracony za dezercję i kradzież; odmawiając przyjęcia pieniędzy publicznie, przy całym wojsku ustawionym w szyku, otwarcie rzucił wyzwanie władzy Juliana — to jeden z najsłynniejszych przypadków sprzeciwu sumienia w starożytności.