Tłumaczenie maszynowe, korekta w toku. Poprawki mile widziane.
Żywot świętego Marcina · Rozdział X
Biskup, który mieszkał w drewnianej chacie: założenie Marmoutier
Kiedy już został biskupem, Marcin okazał taką wielkość ducha, że trudno mi znaleźć słowa, żeby ją opisać. Pozostał dokładnie tym samym człowiekiem, którym był zawsze: ta sama pokora serca, to samo ubóstwo w ubiorze. Pełen naturalnego autorytetu i wdzięku, w całości wypełniał obowiązki biskupa, nigdy nie rezygnując z prostego, surowego życia mnicha.
Na początku mieszkał jeszcze w małej izbie przylegającej do miejskiego kościoła. Ponieważ jednak nie mógł znieść nieustannego napływu ludzi, którzy pukali do jego drzwi, postanowił założyć klasztor jakieś trzy kilometry od Tours. Miejsce było tak ciche i ukryte, że przypominało prawdziwą pustynię: z jednej strony wznosiła się stroma ściana skalnego urwiska, z drugiej rzeka Loara obejmowała niewielką równinę łagodnym zakolem. Prowadziła tam tylko jedna ścieżka, i to bardzo wąska.
Marcin zbudował sobie prostą chatę z drewna i plecionych gałęzi, a kilku mnichów zrobiło to samo; większość jednak wykuła sobie schronienie bezpośrednio w miękkiej skale zbocza. Mieszkało tam osiemdziesięciu uczniów, a każdy starał się naśladować przykład mistrza. Nikt nie miał niczego na własność; wszystko należało do wszystkich i nie wolno było niczego kupować ani sprzedawać — inaczej niż robiło to już wielu innych mnichów.
Nikt nie uprawiał tam żadnego rzemiosła, z jednym jedynym wyjątkiem: przepisywania ksiąg — a to zadanie powierzano najmłodszym, żeby starsi mogli w pełni poświęcić się modlitwie. Mało kto wychodził ze swojej celi, chyba że na godzinę wspólnej modlitwy. Wszyscy jedli jeden wspólny posiłek pod koniec dnia, po zakończeniu postu, a wina nie pił nikt, chyba że był chory i potrzebował go jako lekarstwa. Prawie wszyscy nosili szorstkie tuniki z wielbłądziej sierści; noszenie miękkich tkanin uważano tam za poważne przewinienie — co robi tym większe wrażenie, jeśli pamiętamy, że wielu z tych mnichów pochodziło ze szlacheckich rodów, wychowało się w wygodach i wybrało to twarde, pokorne życie z własnej woli. Później widzieliśmy, jak kilku z nich zostało biskupami; bo w końcu które miasto, która diecezja nie marzyła o tym, żeby mieć na czele kapłana ukształtowanego w klasztorze Marcina?
Schronienie, które Marcin stworzył dwie mile rzymskie (około 3 kilometrów) od Tours, wciśnięte między wapienne zbocze a rzekę Loarę (Liger), miało się stać słynnym opactwem Marmoutier (Maius Monasterium). Skała na tym brzegu Loary to tuffeau, biały wapień łatwy do drążenia, w którym do dziś można zwiedzać groty wykute przez mnichów Marcina!
Dwa szczegóły z tego rozdziału wywarły ogromny wpływ na historię Europy:
1. Wyłączne poświęcenie się przepisywaniu ksiąg (scriptores): podczas gdy mnisi z egipskich pustyń pletli kosze albo sznury, żeby zarobić na chleb, Marcin wprowadził w Marmoutier zasadę nową na Zachodzie: jedyną pracą ręczną w klasztorze było ręczne przepisywanie ksiąg. Każąc najmłodszym mnichom kopiować rękopisy, Marcin zasiał ziarno przyszłych średniowiecznych scriptoria, które podczas upadku Cesarstwa Rzymskiego ocaliły dużą część kultury starożytnej i chrześcijańskiej.
2. Szkółka nowych biskupów: przyciągając młodych ludzi z rzymskiej arystokracji (nobiles) do życia wyzbytego własności i poświęconego studiowaniu Pisma, Marmoutier zamieniło się w prawdziwą szkołę duchową, z której wyszło wielu biskupów odnawiających Kościół w Galii.