Tłumaczenie maszynowe, korekta w toku. Poprawki mile widziane.
Żywot świętego Marcina · Wstęp
Słowo wstępne narratora: człowiek ukryty za legendą
W dużej części Europy wystarczy, że nadejdzie 11 listopada, a imię świętego Marcina wraca do codziennych rozmów — razem z zapachem pieczonych kasztanów, młodym winem, pochodami z lampionami i tymi łagodnymi, słonecznymi dniami nie w porę, które tak wiele narodów nazywa „latem świętego Marcina”. Prawie każdy zna obraz młodego rzymskiego żołnierza na koniu, który w mroźny zimowy dzień przeciął mieczem swój płaszcz na pół, żeby okryć trzęsącego się z zimna żebraka.
Mało kto jednak wie, że św. Marcin z Tours (ok. 316/336 – 397 n.e.) wcale nie jest mglistą postacią ze średniowiecznej legendy. Przeciwnie: to jedna z najlepiej udokumentowanych osobowości późnego Cesarstwa Rzymskiego. Jego biografię — Żywot świętego Marcina (De vita beati Martini) — napisał jeszcze za jego życia człowiek, który znał go osobiście, jadał przy jego stole i długo z nim rozmawiał: Sulpicjusz Sewer.
Sulpicjusz Sewer (ok. 363 – ok. 425) był błyskotliwym adwokatem, cenionym mówcą i arystokratą z Akwitanii, na południowym zachodzie dzisiejszej Francji. Kiedy około 396 roku postanowił napisać tę książkę, zachodnie Cesarstwo Rzymskie przechodziło głęboką przemianę. Chrześcijaństwo przestało być religią prześladowaną i stało się oficjalną wiarą cesarzy; w miastach przybywało wpływowych biskupów, ubranych w jedwabie i przyzwyczajonych do uczt na dworze, podczas gdy w wiejskich osadach (pagi) ludność nadal czciła święte drzewa i dawnych bogów celtycko-rzymskich.
W samym środku tego zmieniającego się świata Marcin był dla elit prawdziwym zgorszeniem: były oficer gwardii cesarskiej, który odmówił walki, stojąc twarzą w twarz z przyszłym cesarzem Julianem; którego lud podstępem zmusił do objęcia biskupstwa w Tours, a który mimo to nigdy nie zgodził się zamieszkać w biskupim pałacu i wolał drewnianą chatę oraz szorstką tunikę z wielbłądziej sierści. Był to człowiek, który całował trędowatych u bram Paryża, stawiał czoło cesarzom w Trewirze, demaskował szarlatanów, a najsurowszych teologów zaszokował stwierdzeniem, że nawet sam diabeł otrzymałby od Boga przebaczenie, gdyby tylko był zdolny do skruchy.
W tym wydaniu pełny tekst Sulpicjusza Sewera został napisany na nowo jasną, naturalną, współczesną polszczyzną, z wiernym zachowaniem każdego epizodu i każdego szczegółu łacińskiego oryginału. Na końcu każdego rozdziału dołączam do ciebie jako narrator, żeby wyjaśnić rzymskie zwyczaje wojskowe, geografię epoki, tło polityczne i kulturę IV wieku — szczegóły, które dla czytelników z czasów Sulpicjusza były oczywiste, a które dziś ogromnie pomagają nam uchwycić niezwykłą siłę tej opowieści.