Tłumaczenie maszynowe, korekta w toku. Poprawki mile widziane.
Żywot świętego Marcina · List dedykacyjny
List autora do przyjaciela Dezyderiusza o żywocie świętego Marcina
Sewer serdecznie pozdrawia swojego drogiego brata Dezyderiusza.
Mój bracie i wielki przyjacielu: postanowiłem trzymać w szufladzie, zamkniętą w czterech ścianach własnego domu, tę książeczkę, którą napisałem o życiu świętego Marcina. Z natury jestem niepewny siebie, więc chciałem oszczędzić sobie ludzkiej krytyki. Bałem się — i nadal myślę, że właśnie tak się stanie — że mój nieokrzesany styl nie spodoba się czytelnikom i że wszyscy będą mi wyrzucać, iż miałem czelność zabrać się za temat, który zasługiwał na pisarzy zupełnie innego talentu. Ale ty naciskałeś tak mocno, że nie potrafiłem ci odmówić. Bo w końcu czego bym nie zrobił dla naszej przyjaźni, nawet ryzykując własną reputację?
Oddałem ci więc tę książeczkę, ufając twojej obietnicy, że nie pokażesz jej nikomu innemu. Mimo to przyznaję się do obawy, że to właśnie ty otworzysz jej drzwi na świat — a kiedy już raz się wymknie, nie da się jej zawołać z powrotem.
Jeśli tak się stanie i zobaczysz, że niektórzy zaczynają ją czytać, poproś ich, proszę, żeby większą wagę przywiązywali do wydarzeń niż do stylu i żeby byli cierpliwi, kiedy jakieś mniej zgrabne zdanie zazgrzyta im w uchu; przecież królestwo Boże nie opiera się na sztuce pięknego mówienia, lecz na wierze. Niech pamiętają także, że zbawienie świata ogłosili nie wielcy mówcy, lecz rybacy — choć Bóg, gdyby uznał, że to czemuś służy, mógłby równie dobrze dokonać tego także przez mówców.
Prawda jest taka, że kiedy postanowiłem wziąć się do pracy — czując, że byłoby rzeczą niewybaczalną pozwolić, by zalety tak niezwykłego człowieka poszły w zapomnienie — obiecałem sobie, że nie będę się wstydził, jeśli wymknie mi się jakiś błąd gramatyczny. Nigdy nie byłem wielkim znawcą sztuki pisarskiej, a nawet to niewiele, czego się kiedyś nauczyłem, zapomniałem po tylu latach z braku wprawy.
Mimo wszystko, żeby oszczędzić mi kłopotu z tłumaczeniem się, jeśli naprawdę chcesz tę książkę wydać, usuń moje imię. Wystarczy, że zeskrobiesz podpis z pierwszej karty, tak żeby strona zamilkła — a raczej, i tylko to się liczy: niech książka mówi wyłącznie o historii, którą opowiada, a przemilczy imię człowieka, który ją napisał.
Nie dajmy się zwieść literackiej skromności Sulpicjusza Sewera! Kiedy przeprasza za swój „nieokrzesany styl” i za możliwe „błędy gramatyczne” (soloecismi), sięga po klasyczny chwyt rzymskiej retoryki zwany captatio benevolentiae — sztukę zjednywania sobie sympatii czytelnika przez udawaną pokorę. W rzeczywistości Sulpicjusz był jednym z najlepiej wykształconych prawników i autorów rzymskiej Galii, do tego stopnia, że renesansowi humaniści nazwali go „chrześcijańskim Salustiuszem” ze względu na jakość jego łaciny.
Za tymi słowami kryła się jednak całkiem realna dyskusja: pod koniec IV wieku rzymska elita, wychowana w klasycznych szkołach, patrzyła z góry na teksty biblijne, ponieważ były napisane łaciną prostą i bezpośrednią, daleką od wyrafinowanej prozy Cycerona. Przypominając, że Ewangelię ogłosili „nie wielcy mówcy, lecz rybacy”, Sulpicjusz dowodzi, że prawda historyczna i duchowa liczy się o wiele bardziej niż literacki blask.
Zwróć też uwagę na praktyczny szczegół na końcu listu: „wystarczy, że zeskrobiesz podpis z pierwszej karty” (titulum fronti erade). W późnej starożytności nie było jeszcze druku; wydać książkę znaczyło wysłać pergaminowy rękopis dobrze ustosunkowanemu przyjacielowi — tutaj Dezyderiuszowi, innemu chrześcijańskiemu arystokracie z Akwitanii — żeby kopiści z jego domu mogli sporządzić nowe odpisy. Ponieważ pergamin (wyprawiona skóra zwierzęca) był drogi i bardzo wytrzymały, imię autora usuwało się dosłownie: zeskrobując zaschnięty atrament ostrzem albo pumeksem. Oczywiście Dezyderiusz żadnego imienia nie zeskrobał: rozpowszechnił książkę na wszystkie strony, a dzieło stało się pierwszym wielkim bestsellerem zachodniej literatury chrześcijańskiej!